Runderen zijn gedomesticeerd van het oerrund, een grote stier.

Waarom runderen worden gehouden is veranderd over tijd:

• Lastdieren: Het trekken van ploegen. Doen hard werk. Helpen boeren.

• Hobbydieren: Gehouden voor als hobby.

• Graasdieren: Worden gehouden voor gegrazing,

• Productiedieren: Worden gehouden voor het leveren van melk en vlees.

Koeien zijn lang kleiner gefokt, omdat er werd gedacht dat er dan meer dieren konden worden gehouden. Tegenwoordig zijn koeien weer groter gefokt.

Ongeveer 1000 verschillende rundveerassen.

Verschillende soorten hebben verschillende doelen.

• Melkkoe: Levert zuivel.

• Vleeskoe: Levert vlees.

• Dubbeldoelkoe: Kan vlees en zuivel leveren.

• Hobbykoe: Gehouden door liefhebbers. Produceren niet.

Hier wordt melk geproduceerd voor de consumptie.

Einde middeleeuwen 1000L per koe per jaar.

Tegenwoordig 9000L per koe per jaar. Dit kan door:

• Automatisering
• Fokken voor veel melkproductie

Melkkoeien zijn breder bij de heupen dan bij de schouders.

• Dieren worden grootgebracht voor de slacht.
• Gefokt op meer massa.
• Vleeskoeien hebben een vierkant bovenaanzicht.

Dagelijkse verzorging:

• Voeren
• Vers drinkwater geven
• Melken
• Stalverzorging

Periodieke verzorging:

• Vachtverzorging
• Klauwverzorging
• Stalverzorging
• Vaccineren en ontwormen

Spijsvertering:

• Koeien hebben 4 magen
  • Pens
  • Netmaag
  • Boekmaag
  • Lebmaag ('echte' maag)
• Koeien zijn herkauwers
• In de pens zitten micro-organismen die helpen met verteren.

Een koe eet voornamelijk ruwvoer:

• Gras (kuil)
• Ruwe mais
• Hoor
• Stro

Krachtvoer is aanvulling in het voer:

• Brok
• Maismeel

Gevaarlijk voor een koe zijn Jacobskruiskruid en stinkende gouwe.

Geslachtsrijp: 15 maanden

Cyclus: Om de 21 dagen

Dekking: Kunstmatige inseminatie of natuurlijk.

Draagtijd: 9 maanden

Aantal jong: 1 kalf

Spenen: 8 tot 9 weken

• Vleeskalfjes blijven langer bij de moeder staan (geen competitie om melk)

Vrouw: Koe

Man: Stier

Gecastreerde man: Os

Jong: Kalf

• Jonge vrouw: Vaarskalf
• Jonge man: Stierkalf

1 jaar oud: Pink 15 maanden oud: Vaars

• Ademhaling 10 - 30 per minuut
• Pols 50 - 80 per minuut
• Temperatuur 38 - 39 Celcius

Zieken runderen zonderen zich af van de groep.

AFBEELDING BCS KOE

Wat is normaal gedrag?

• Kudde heeft grotendeels vaste rangorde
• Een rund kan 50 tot 70 individuen herkennen
• Groepen van 10 tot 40 zijn optimaal
• Binnen grote groepen ontstaan subgroepen

Rangorde is afhankelijk van:

• Fysieke factoren
  • Leeftijd
  • Lichaamsgewicht
  • Grootte
  • Stand en omvang horens
• Karaktereigenschappen
  • Temperament
  • Zelfvertrouwen

Rangorde wordt bepaald door:

• Rangorde gevechten
• Dreigen, imponeren en aanvallen
• >80% van de gevechten zijn tussen runderen van vergelijkbare positie in de rangorde
• Meeste confrontaties duren maximaal 1 minuut
• Als toeschouwer moet je afstand houden en wachten tot het over is

Sociale rangorde: