Varken

Er bestaan 300 verschillende varkens rassen.

• Voeren (automatisch)
• Vers drinkwater geven
• Monitoren
• Stalverzorging

• Grondige stalverzorging
• Vaccineren en ontwormen
• Ijzer spuiten
• Eventueel castreren

Varkens zijn omnivoren, alleseters.

Voor elk levensstadia hebben ze speciale brokken.

Varkens krijgen (meestal) eten via een automatisch voersysteem.

De voeding wordt eventueel aangevuld met ruwvoer.

Varkens krijgen eten op een vast tijdstip en krijgen een vaste hoeveelheid voer.

Verschillende soorten bedrijven hebben verschillende afdelingen.

Vermeerderingsbedrijf: Fokt biggetjes op en levert ze daarna aan vleesvarkensbedrijven.

• Alleen vrouwelijke dieren en biggen op het bedrijf
• Vermeerdering (voortplanting)

Vleesvarkensbedrijf: Jonge varkens worden opgefokt tot ze de juiste leeftijd en gewicht hebben.

• Van jonge varkens tot slachtgewicht
• Vleesproductie
• Zowel beren als zeugen

Gesloten bedrijf/ gemengd bedrijf: Fokt eigen biggen groot.

• Vermeerdering (voortplanting)
• Mestvarkens

Verschillende type landbouw en huisvesting bestaan. Deze verschillen in:

• Gangbaarheid, hoe gebruikelijk de manier van houden is.
• De intensiteit, hoeveel energie er in het houden van het dier wordt gestoken.
• Of het een biologische houderij is. Hier zitten extra eisen aan.
• Of het een biodynamische houderij is. Deze houden rekening met het natuurlijk ritme van het dier (o.a. voortplanting).

• Dekstal
• Groepsstal (dragende zeugen)
• Kraamafdeling
• Gespeende biggen
• Vleesbiggen/ varkens

• Komen uit het kraamhok.
• Uitloop uit de dekstal naar buiten voor de bevordering van de berigheid.
• Vaak wordt de beer individueel gehuisvest in een berenhok dichtbij (bevordering berigheid bij zeugen).
• Voersysteem: Vaak individuele voedering. Volumedosator ook mogelijk.
• Individuele huisvesting tot 4 dagen na het dekken, daarna in de groep.
• Licht voor de bevordering van de berigheid.
• Roosters, vaak beton. Voorkomt vervuiling.

• Komen na het dekken in de dragende zeugenafdeling.
• Tegenwoordig moeten de dragende zeugen in groepen gehuisvest worden.
• Verschil groepshuisvestingssysteem is: wel of niet gelijktijdig vreten.
• Verschillende soorten systemen:
  • Voerstations in stro
  • Voeren aan de lange trog
  • Voerligboxen met uitloop
  • Voerstations op de betonnen vloer

• Een week voor het werpen komen zeugen in het kraamhok.
• Een zeugperiode (spenen) duurt circa 25 dagen.
• Als biggen blijven: Kraamopfok
• Opstellingen:
  • Lengte-opstelling
  • Dwarsopstelling
• Roosters: meestal volledig roosters vanwege hygiene
  • Betonnen roosters
  • Metalen roosters
  • Kunststofroosters
• Zeugenbox: De zeug wordt individueel gehuisvest.
• Biggennest: Verwarmd middels vloerverwarming of biggenlamp.
  • De biggen kunnen bij de moeder, maar de moeder niet bij de biggen.

• Biggen worden na het spenen bij de zeug weggehaald en afgeleverd op 25 kg.

• Varkens worden hier groot gebracht tot ze klaar zijn voor de slacht.

Vrouw: Zeug

Nog niet gedekte vrouw: Gelt

Man: Beer

Gecastreerde man: Borg

Jong: Big

Voortplanting wordt voornamelijk met Kunstmatige Inseminatie (KI) gedaan.

Zeugen gaan zelf staan voor dekken. Vaak wordt er een beer bij de zeugen gezet zodat ze het sta-reflex vertonen. Hierbij blijven ze stijf stil staan voor de beer. Dan kunnen ze vervolgens kunstmatig worden geinsemineerd.

Dracht duurt: 3 maanden, 3 weken, 3 dagen.

Zonder reproductie geen nieuwe varkens. Reproductie is afhankelijk van: seksueel gedrag, nestbouwgedrag, maternaal gedrag.

Seksueel gedrag: Een zeug in de vrije natuur wordt begin november berig. Beren vechten om een familiegroep. De beer die wint mag de zeugen in de familiegroep dekken.

Nestbouwgedrag: De biggen worden in het vroege voorjaar geboren. De zeug maakt een nest van takken, gras en bladeren.

Maternaal gedrag: Verzorgend gedrag van de zeug naar de biggen. De eerste dagen na de geboorte blijven de biggen in het nest. Na 10 dagen gaan de biggen uit het nest op onderzoek uit.

Voorbrontst:

• Vooral bij gelten is de kling rood en gezwollen. De schede bevat wat taai slijm.
• De zeug is onrustig. Ze vertoont een actief orenspel en bespringt andere zeugen.
• De zeug blijft niet stilstaan als je op haar kruis drukt.

Bronst:

• Zwelling van de kling is verminderd, het slijmvlies is roze. De schede bevat wat dun slijm.
• De zeug geeft een typische, vrij zachte, langgerekte en laag tonige knor.
• De zeug blijft stokstijf staan voor de beer. Bij drukken op het kruis van de zeug blijven ze stilstaan met een gekromde rug.

Insemineren:

• Op 2/3e van de bronst. Dit is veelal 24 uur na de eerste sta-reflex van de zeug.

Over-insemineren:

• De zeug vertoont 16 - 18 uur na inseminatie nog een volledig sta-reflex.

Varkens zijn van zwijnen gedomesticeerd. Dit gebeurde tussen 5000 en 800 voor Chr.

Heeft een sterke hierarchie.

Sociale organisatie: Familiegroepen

• Meerdere generaties verwante zeugen met hun biggen (Familiegroepen van 5 a 10 zeugen, inclusief biggen).
• Vrouwelijke nakomelingen blijven vaak na het spenen bij de groep.
• Beren horen niet bij de groep en leven eerst in een vrijgezellengroep. Als ze volwassen zijn leven ze solitair.

Hebben een territorium dat bestaat uit:

• Netwerk van paden om naar verschillende functiegebieden te lopen.
• Rustplaatsen
• Voedselgebieden (veel tijd kwijt aan zoeken naar voedsel)

Houden contact onderling door:

• Knorgeluiden: 25 tot 30 verschillende knor- en gromgeluiden
• Varkens hebben een goed gehoor.
• Varkens kunnen goed ruiken
  • Zoeken naar truffels
  • Herkennen van moeder (geurklieren bij de voorknie)
• Varkens zien slecht (waarschijnlijk kleurenblind)

Ritme:

• Varkens zoeken 's nachts naar voedsel.
• Als ze overdag worden bijgevoerd verandert dit ritme en rusten ze 's nachts.

matriarchale ordening: Moederdieren hebben het grootste gezag.

Groepsgrootte bestaat uit 2 tot 5 zeugen met nakomelingen (uit verschillende worpen)

Stabiele rangorde bepaald door leeftijd en gewicht.

gesynchroniseerd gedrag: Tegelijk slapen, eten, etc.

Varkens liggen 65 tot 70% van de tijd. Ze slapen dan niet. Varkens rusten graag tegelijk. Hier moet voldoende ligruimte voor zijn.

De ligruimte moet gescheiden zijn van andere ruimtes (bijv. eetruimte) en moet rugdekking en overzicht bieden (geen aanvallen uit onverwachten hoek).

Varkens eten en drinken het liefst de hele dag. Eten en drinken is belangrijker voor ze dan tijd doorbrengen met soortgenoten of het hebben van verrijkingsmateriaal.

De samenstelling van het voer (en water) is belangrijk:

• Vers
• Verzadigd
• Voldoende nutrienten

Inrichting van de eet- en drinkplaats:

• Moet groot genoeg zijn
• Moet varkens tegelijk kunnen laten eten (synchroon eten)
• Moet varkens ongestoord kunnen laten eten
• Moet een drinkplaats in de buurt van de eetruimte hebben
• Moet een niet te gladde vloer hebben